O seu nome

“Así como Londres ten os autobuses de dous pisos, Nova York os taxis amarelos, Venecia as góndolas ou Calcuta os rickshaws, Madrid ten os seus incansábeis camións do lixo”. Foi Marcus Wagenknecht quen nos fixo reparar na benaventurada ligazón que algunhas cidades teñen con certos elementos móbeis da súa paisaxe que deveñen auténticos emblemas. A condición icónica do omnipresente vehículo recolledor de residuos sólidos urbáns na capital de España xa a souberon ver madrileños naturais, como Javier Marías, ou asimilados, como Pedro Almodóvar. Vehementes, extravertidos, industriosos, os camións do lixo, de servizo as vintecatro horas do día, resumen o ethos desa urbe que, como Marías fai afirmar ao protagonista da súa novela O home sentimental, “parece ter presa por dicilo todo”.

Pero dicilo todo dunha vez non é sempre posíbel. Unha das cuestións que ficaron no tinteiro da Primeira Internacional Sofocativa foi a análise en profundidade dos cadernos secretos de Horacio Belmonte-Berg. Apenas amainado o temporal que desatou entre os especialistas a descuberta a finais de 2014 da que se cría única obra en verso do chorado semiólogo, o pasado mes de febreiro o seu bo amigo Wagenknecht conmocionou de novo a academia coa presentación no seu curso da Universidade de Novo México dos inesperados cadernos. Malia que a Sofocativa non achou o tempo necesario para se deter nese misterioso material, que algúns incrédulos cualifican xa de espurio, si gozou do privilexio de escoitar a hipótese coa que traballa o seu descubridor. Foi o último día, na cea de clausura da Internacional cando, con todas as reservas que esixe unha investigación en curso, Marcus contou aos sofocativistas chegados de medio mundo —e se cadra un pouco canecos a aquelas alturas da noitada— o contexto no que Belmonte-Berg produciu o intensamente lírico contido dunha obra que nunca chegou a rematar e de cuxa existencia, polo que sabemos ou cremos saber, non deu conta a ninguén.

Marcus pensa que os cadernos foron escritos inmediatamente despois da etapa na que o autor, enchoupado no espírito rebelde dos seus admirados poetas da xeración Beat, deixou a docencia, meteu no peto os aforros de media vida e marchou polo mundo adiante en busca de experiencias ao límite: sexo, drogas, rock and roll… O típico. Finalizado ese periplo, que dura menos de tres anos e que inclúe unha tempada nunha clínica de deshabituamento dos opiáceos de San Bernardino (California), Belmonte-Berg sente a necesidade de procurar acocho nunha cabana para pensar. Utilízase aquí o mesmo termo que Eduardo Outeiro, Alfredo Olmedo e Alberto Ruiz de Samaniego elixiron para explicar, a través dunha fermosa exposición que leva ese mesmo título, o apartamento do entorno urbano e a construción dun refuxio sinxelo, nalgúns casos casemente primitivo, no medio da natureza protectora, convertida deste xeito nun abeiro no que desenvolver a creatividade. Pensadores como Wittgenstein ou Heidegger, compositores como Grieg ou Mahler, e escritores como Virginia Woolf e Dylan Thomas, entre outros creadores de finais do século XIX e principios do XX, practicaron este tipo de fuxida do mundo que se cadra é ao mesmo tempo unha procura da propia identidade. O que diferencia a Belmonte-Berg fronte a eses referentes —e nesa diferenza hai que apreciar sen dúbida un contexto histórico diverso na distancia de medio século— é que o semiólogo-poeta quixo construír a súa cabana para pensar non no afastamento da cidade, senón na súa mesma entraña. O noso autor tería deste xeito composto os seus cadernos secretos nos meses en que traballou en Madrid como condutor dun camión do lixo.

Fique aí a cuestión e sirva como mostra desa misteriosa obra aínda por descifrar un poema que reproducimos na versión ao galego xenerosamente cedida pola profesora Augadoce do Vale Branco.

Aurora era o seu nome,
mais eu non o recordaba.

Oín hoxe falar dela
como se falaran dun soño colectivo,
dunha visión,
dunha miraxe.

Aurora era o seu nome,
agora recordo perfectamente,
e recordo que máis de dúas e máis de tres veces
a secundei na madrugada,
deixando atrás a mesta fumarola das naves do sábado,
pola cidade embaixo,
cidade posibelmente embozada na chuvia,
camiño das capitulacións dunha taza de café.

Aurora era o seu nome
e tiña os ollos azuis,
ou se cadra verdes.
Ollos da substancia do mar a fóra, a fin de contas.

Aurora era o seu nome,
iso é indudábel a estas alturas.
Era loura e pequena,
mais tiña na mirada o fío dunha faca
e o seu xenio semellaba o xenio dun xigante.
Camiñar á súa beira era unha a absolución
polo maior dos pecados,
que é, sen non o sabedes, a falla deles.

Aurora.
Como puiden tantos anos perder a memoria do seu nome?
Como quixo o fado que hoxe o recuperase nunha conversa allea,
tarde xa,
ben cumprida a hora de volver á casa?

Non sei se neste tempo actual,
tan incerto disque,
aínda agroman na humidade das rúas adoecidas de sono
as rubias de pelo curto
coas que camiñar paseniño,
as palabras ben medidas,
deixando atrás as brancas fumarolas da leña nova
polo carreiro chuviñento das insignificantes desfeitas cotiás.

Aurora era o seu nome
e tiña a pel clara e o peito breve
como unha falsa promesa de pureza.
Mais tiña o xenio afouto
e unha sensibilidade especial para as aldraxes.
Levaba sempre a alma ben ao fondo do peto máis pequeno
do pantalón Levi Strauss & Co.

Disque marchou lonxe
e non volveu,
e pouca razón saben dar hoxe as súas antigas amizades,
ainda que con ela a amizade non había ser cousa sinxela.

Aurora era o seu nome
e eu camiñaba ao seu abeiro,
debruzado no seu mal humor
e na súa especial sensibilidade para as aldraxes
e na súa frustración de meniña seique desatendida,
á sombra gorentosa do seu pelo cativo
e do seu peito breve,
á luz dos seus sabidos ollos azuis
ou se cadra verdes
aos que sempre asomaba o bourar das mareas.

Porque daquela onde ía que liscaras
e ela
se o café lle acaía
daríame
talvez
novas de ti.

Nunca olvidei a Aurora,
apenas esquecera o seu nome.

botas-ok

Anuncios

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s

A %d blogueros les gusta esto: